Pazar, Aralık 5Önemli Haberler

Trablusgarp’tan Anadolu’ya, ‘Kemal’in çeteleri’

15 Ekim 1911’de, Naci, Hakkı ve Yakup Cemil Beyefendiler ile birlikte, Gazeteci Mustafa Şerif ismine düzenlenmiş uydurma bir pasaportla İstanbul’dan yola çıktı. İstikamet, o günlerde hala Devlet-i Aliyye’nin bir sancağı olan Trablusgarp’tı; şimdi yolda beş parasız kaldı…

Yol güzergahı üzerinde bulunan Mısır’da, tanınmamak için Arap kıyafetleri giydi, lakin yürüyüşü bir asker olduğunu ziyadesiyle ele vermekteydi. Bu yüzden iki sefer tutuklanma tehlikesi geçirdi. İkincisinde bir gün mühletle gözaltında kaldı, lakin güçlü hitabeti sayesinde kurtuldu. Bu sırada yakalandığı şiddetli hastalıktan kurtulması ise o kadar kolay olmadı; 15 gün boyunca İskenderiye’de bir hastanede müşahede altında kaldı.

İskenderiye, Mısır, 1911

Dört silahşor çöl sıcağı altında, deve sırtında tam bir hafta yol giderek Tobruk dolaylarındaki Türk karargahına ulaştı. Misyonları, bölgede yaşayan Senusiler üzerinden bir direnç hareketi örgütleyerek, İtalyan işgaline ziyadesiyle açık olan Trablusgarp’ı savunmaktı.

Şimdi 24 yaşında bir kurmay yüzbaşıyken atandığı Suriye’nin başşehri Şam’da, “Hürriyet olmayan yerde mevt ve batmak vardır, tarih biz çocuklardan misyon beklemektedir” diyerek, ‘Vatan ve Hürriyet’ isimli ihtilalci örgütü kuran o genç subay için bu durum pek de yabancı değildi. Mekteb-i Erkân-ı Harbiye’de, Yarbay Nuri Beyefendi‘e sorduğu sualin peşinden ufuklara yürüyordu…

Kurmay Yüzbaşı Mustafa Kemal silah arkadaşları ile – Şam, Suriye, 1906

Bağımsızlık yanlısı, laik ve yurtsever Türk ulusçuluğunun tarihi köklerini oluşturan Jön Türkler, 1860’lardan 1918’e kadar, işgallere karşı vatan müdaafasına yetişen halkı silahlandırarak özellikle Rumeli’de ağır bir uğraş yürütmüşlerdi. Üstelik, ‘Jön Türk’ kavramı bu özelliklerinden ötürü Batı lisanlarına, “Düzeni tesis etmek için radikal değişikliklere istekli genç kişilik” tanımlamasıyla girmişti.

Osmanlı Harp Akademi’sinde, bir Alman istihkam subayı olan Friedric Wilhelm Rustow‘un gerilla savaşı üzerine yazdığı La Petite Guerre (Küçük Savaş) isimli kitap okutuluyordu. 1865‘te ortaya çıkan Yeni Osmanlılar Cemiyeti, Fransız İhtilali’nin ortaya attığı, ‘Bütün milletin silahlandırılması’ fikrini benimsiyordu. 1908 İhtilali‘ni ilan eden ittihatçı subaylar, halk içinde gerilla müfrezeleri tesis ederek, onlara önderlik etmiştiler. 1914 yılı Ağustos ayında, ülkenin daha kapsamlı bir işgal tehdidiyle karşı karşıya kalacağı öngörüsüyle kurulan Teşkilat-ı Mahsusa da yeniden İmparatorluğun dağılma tehlikesine karşı örgütlenmiş bir gerilla hareketiydi.

İşte, Kasım 1911‘de, Gazeteci Mustafa Şerif kimliği altında, memleketinden 5000 kilometre uzakta, lisanlarını bile pek az bildiği yiğit bedevilerle birlikte direniş örgütleyen Erkân-ı Harbiye Kolağası Mustafa Kemal de bu esaslı geleneğin tedrisatından geçmiş gözü pek bir sıra neferiydi.

Erkân-ı Harbiye Kolağası Mustafa Kemal, Trablusgarp, 1911

Takvim yaprakları kışın eşikte olduğunu haber vermekteydi. Senusi direnişçilerin tüm bedenlerini saran mütevazı beyaz kumaş, yüzlerini kum fırtınalarına siper etmekteydi. Mustafa Kemal, aşiret reisleri ve toplum başkanlarıyla günlerce toplantılar yaptı. O ve üç arkadaşının uğraşlarıyla Trablusgarp’ta yakılan ateş bütün mevzileri sardı. Senusilerin yanı sıra öteki Arap kabileleri de ihtilalci saflarda tüfek kuşandı.

2 Aralık’ta, seyahatin başladığı günden tam 70 gün sonra Tobruk’ta birinci başarılı muharebesini yaptı. 16 Ocak‘ta Derne’de gözünden yaralandı; 1 Aylık tedavinin akabinde, şimdi güzelleşmeden hastaneden ayrıldı. 4 Mart‘ta hastalığı nüksetti; 15 gün daha hastanede kalmak zorunda kaldı ve tam bu sırada Derne’deki gerilla birliklerinin kumandanlığına atandı.

Mustafa Kemal, Trablusgarp’ta binbaşı rütbesine yükseldi lakin daha da değerlisi; o, orada ‘harb-ı sağir’ yani gayr-i nizami harbi; bugünkü ismiyle ‘gerilla savaşı‘nın inceliklerini öğrendi. Anadolu ihtilalinin patlamaya hazır tohumlarını, ketumiyetle sırlanmış yüreğinde, palmiye ağaçlarının gölgelediği Trablusgarp’tan Ankara’ya getirdi…

Tarihler 1920 yılını gösterdiğinde, Libyalı Senusilerin önderi, Mustafa Kemal’in yoldaşı Pir Ahmed Senusi de Ulusal Çaba’ya dayanak vermek maksadıyla Anadolu’ya geldi. Vazifesi: “Ortadoğu ve Kuzey Afrika’daki Müslümanları emperyalist işgale karşı harekete geçirmek; tıpkı coğrafyadaki anti-emperyalist hareketlerin yanı sıra Doğu ve Güneydoğu Anadolu’daki Kürtleri de Andolu ihtilalinin saflarına çekmekti”. Senusi, karış karış dolaştı Anadolu topraklarını; bir çok Kürt aşiret reisini o kattı ulusal uğraş saflarına.

Mustafa Kemal’in sol yanında, mahallî kıyafetler içinde Ulusal Gayret’in Libyalı kahramanı Pir Ahmed Eş-Şerif Es-Senûsî görülmektedir.

12 Temmuz 1920‘de, İznik’in Yunanlılar tarafından işgal edildiği gün Türkiye Büyük Millet Meclisi’nde yaptığı bir konuşmada şunları söylüyordu kumandan:

“Efendiler, bu türlü küçük küçük müfrezelerin başında subay bulundurmakla bedene getirilen teşkilat, harb-ı sağir teşkilatıdır… Uzun süre çarpışabilmek ve savaş şevkini ayakta tutmak için harb-ı sağir yapacağız…”

Bu konuşmadan tam 2 gün sonra, İstanbul Divan-ı Harbi, Mustafa Kemal Paşa ile birlikte hareket eden subayları idama mahkum etti. Fakat, tarihe birinci kere o günlerde, Batı basınının, ‘Kemal’in çeteleri’ kavramıyla birlikte söylem ettiği ‘Kemalistler’ sözcüğüyle geçen o subaylar, 18 Temmuz 1920’de, Mustafa Kemal’in önderliğinde, kardeş milletlerin hudud-u ulusalı, ‘Misak-i Ulusal‘ üzerine ant içti.

Mustafa Kemal Ankara’da, 30 Ekim 1920

19. yüzyılın yetiştirdiği en büyük gerilla taktisyeni olarak anılan Mustafa Kemal, evvel vatansever güçlerden teşekkül gerilla müfrezeleriyle direnişin temel örgütlerini oluşturdu. Akabinde, Sevr Antlaşması’yla dağıtılmış olan sistemli orduyu, yine kurdu.

1937 yılının Ocak ayı başında Hatay sorunu gündeme geldiğinde; sadece 9 ay sonra cenazesinde kumandan olarak tayin edilecek olan Orgeneral Fahrettin Altay’a şöyle diyordu:

“Paşa biliyor musun, ben Cumhurbaşkanlığını bırakıp Hatay’a çete reisi olacağım…”

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir