Cumartesi, Mayıs 28Önemli Haberler

Prof. Dr. Kamil Yılmaz, ‘Enflasyon üç haneye çıkabilir’ ikazında bulundu

Koç Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi İktisat Kısmından Prof. Dr. Kamil Yılmaz, kur muhafazalı mevduat (KKM) sisteminin gelecek bir-iki yıl içinde bile sürdürülmesinin mümkün olmadığına dikkat çekerek “Her ay devlet kasasından bir 18 Mart Köprüsü yapacak kaynak KKM mevduat sahiplerine aktarılacak” dedi.

Ultra gevşek para siyasetinin uygulanmasına devam edilmesi durumunda yıl sonunda dolar/TL kurunun Aralık 2021’de gördüğü en yüksek düzey olan 18’in de üzerine çıkabileceği konusunda uyaran Prof. Dr. Kamil Yılmaz ile iktisattaki son gelişmeleri konuştuk.

– Piyasa faiziyle Merkez Bankası faizi ortasındaki bağın kopmasını nasıl değerlendiriyorsunuz?

Eylül 2021’den bu yana uygulanan para siyasetinin ülke gerçekleriyle hiçbir alakası bulunmuyor. Vazifesi fiyat istikrarını sağlamak olan Merkez Bankası, yüzde 20’ye yaklaşan bir enflasyona karşın enflasyon hedeflemesi temelli para siyaseti uygulamasını eylülden itibaren bir kenara bıraktı. Para siyaseti faizini eylülden başlayarak art geriye dört toplantıda yüzde 19’dan yüzde 14’e indirdi. Para siyasetinin ülke gerçeklerinden kopmasıyla o gerçeklerle her gün yüzleşen piyasalar Merkez Bankası’nın siyaset faizini dikkate almamaya başladı. Ukrayna’nın Rusya tarafından işgalinin ortaya çıkardığı belirsizlik ortamında kurların yükselmesi Merkez’in faiz indirimine devam etmesini engelledi.

– Neden bu krize göz yumuldu?

Bu krizin yaratılmasının tek nedeni var. O da ülkenin en üst seviyedeki siyasi otoritesinin uzmanı olmadığı bir bahiste karar alma yetkisini kendisinde görmesi ve danışmanlarının kendisini ikna edememesi. Artık hükümete düşen vazife, yanlışta ısrar etmek değil, ultra gevşek para siyasetinden vazgeçmektir.

YATIRIM GELMEZ

– Türkiye’nin uyguladığı modeli nasıl değerlendiriyorsunuz, bu türlü bir ortamda yatırım gelir mi?

Ne yazık ki ortada uygulanan bir model yok. Evvel Kore modeliydi; sonra, Çin modeli oldu. En sonunda da halis muhlis Türk olan yeni iktisat modeli (YEM) olarak lanse edildi. Bahsedilen modeli açıklayan eli yüzü düzgün resmi ya da gayri resmi bir rapor görmedim ben bugüne kadar.

Ultra gevşek para siyasetiyle yaratılan yüksek belirsizlik ortamında bırakın uzun vadeli direkt gerçek kesim yatırımlarını, sıcak para olarak bilinen kısa vadeli portfolyo yatırımlarının bile gelmesi mümkün gözükmüyor.

KAMU BORÇ STOKU HIZLANIYOR

– Türkiye’nin önündeki riskler neler, tahlil için ne önerirsiniz?

Şu anda Türkiye iktisadının önünde duran en büyük risk, ultra gevşek para siyasetine devam edilmesidir. Bu siyaset bu yıl kamu bütçe açığını artırmakla kalmayacak; halihazırda yüzde 40’ın üzerinde olan kamu borç stokunun 2022’de süratli bir biçimde yüzde 50’lere yaklaşması ve sürdürülemez hale gelmesi mümkünlük dahilindedir.

2023’e yanlışsız giderken yaşanabilecek bir mali ya da ekonomik krize yol açmamak için Merkez Bankası’nın bir an evvel savaş ya da yaptırımların tesirlerini mazeret ederek siyaset faizinde art geriye dört ay, her ay yüzde beş puan ya da üstünde olmak üzere, artışa gitmesi gerekiyor. Bundan sonra faiz artırsa da artırmasa da bütün ikazlara karşın izlediği yanlış siyaset sonucunda enflasyonu yüzde 55’e çıkaran bir hükümetin bir sonraki seçimi kazanması için mucizelere muhtaçlığı olduğunu düşünüyorum.

EN ÇOK FAKİRLER ETKİLENECEK

– Tüketici enflasyonu yüzde 55’e dayandı. Üretici enflasyonu üç haneyi aştı. Enflasyonla ilgili öngörünüz ne?

Rusya’nın Ukrayna’yı işgali süratli bir formda çözümlenmeyecek üzere gözüküyor. Yılsonu tüketici enflasyonunun yüzde 60’ın biraz üzerinde gerçekleşmesini bekliyorum. Savaşın yılın büyük bir kısmında devam etmesi durumunda hem emtia hem de döviz piyasalarının durulmasını beklemiyorum. Bu durumda KKM kalkanının yetersiz kalmasını ve TL’den kaçışın devam etmesini beklerim. Bir de buna maaş ve fiyat artırımlarının altı ayda bir yapılmasını eklediğimizde yılsonu TÜFE enflasyonunun üç haneli sayılara yaklaşma ihtimali epeyce artıyor.

– Yurttaşı nasıl günler bekliyor?

Ülke olarak güç günlerden geçiyoruz. Uygulanan bu ultra gevşek para siyasetinin sonucunda TL’nin süratle kıymet kaybetmesi hepimizin daha da fakirleşmesine yol açtı. Bu siyasetlerden en çok etkilenenler fakir aileler ve maaş ve fiyat artırımını fakat yılda bir ya da altı ayda bir görebilen sabit gelirli aileler. Bu siyasetlerde ısrar edilmesi halinde hepimizi daha da büyük zorluklar bekliyor: Yüksek enflasyonun üç haneye çıkması, kamu borcunun sürdürülemez hale gelmesi ve onun tetikleyeceği bir krizin yol açacağı ekonomik daralma ve halihazırda yüzde 11.4 ile hayli yüksek olan işsizlik oranının birkaç puan artması.

HER AY BİR KÖPRÜ PARASI ÖDENECEK

– KKM uzun vadeli sürdürülebilir mi, Hazine’ye yükü ne kadar olur?

Bırakın uzun vadeyi kur muhafazalı mevduatın orta vadede, yani önümüzdeki bir-iki yıl içinde bile sürdürülmesi mümkün değil.

2022’nin tamamı dikkate alındığında KKM’nin kamuya maliyeti yüzlerce milyar TL’yi bulabilir. Birinci hafta açılan KKM hesaplarına devletin ek olarak yapacağı ödemenin 13 milyar TL’yi bulması bekleniyor. Bakan Nebati’nin vaktinde yaptığı açıklamalardan 23-30 Aralık ortasındaki altı işgününde yaklaşık 70 milyar TL’lik bir KKM hesabı açıldığını biliyoruz. O hafta ortalama 12 TL civarında olan dolar kurunun üç ay sonra bugün 14.8 civarında olduğunu dikkate alırsak KKM hesaplarının üç aylık getirisini yüzde 23 buluruz. Bankanın ödeyeceği yüzde 4 faiz oranını çıkardığımızda, kamu bütçesinden ödenecek getiri yüzde 19 olacaktır. 70 milyar TL’nin yüzde 19’u ise 13 milyar TL ediyor. Yani birinci hafta açılan KKM hesap sahiplerine devlet kasasından yaklaşık olarak 13 milyar TL’lik bir ödeme yapılacağını varsayım ediyoruz. Birinci haftayı baz alırsak açılan KKM hesaplarının vadesi geldiğinde devlet tarafından her ay yaklaşık 45-50 milyar TL ortası bir ödeme yapılacağını söyleyebiliriz. Bu da 3 milyar Avro’ya mal olduğu bildirilen 18 Mart Köprüsü’nün inşaatının maliyetine yakındır. Yani her ay devlet kasasından bir 18 Mart Köprüsü’nü yapacak kaynak KKM mevduat sahiplerine aktarılacaktır. Bu küçük hesap KKM’nin yükünün hükümetin umduğundan çok daha yüksek olabileceğini göstermekte.

KKM’nin kıymetli bir kısmının kura bağlı ek getirisinin Merkez Bankası tarafından ödeneceği, o yüzden Hazine’ye yük olacak kısmın daha az olacağı söylenebilir. Merkez Bankası’nın yapacağı ödemeler para tabanı ve arzının daha süratli genişlemesine yol açacağı için enflasyon ve kuru artırıcı tarafta tesir yapacağını dikkate almamız gerekir.

DOLAR 18 LİRAYI AŞABİLİR

– 2022’de işsizlik, büyüme, kur ve faiz ile ilgili öngörüleriniz neler?

Bu belirsizlik ortamında şartsız bir öngörüde bulunmak mümkün değil. Ultra gevşek para siyaseti uygulamasına devam edilirken Ukrayna’da kısa vadede ateşkes sağlanması durumunda yıl sonunda dolar/TL kurunun 20 Aralık 2021’de gördüğü 18 düzeyi biraz üzerinde yılı tamamlamasını bekliyorum. Savaşın devam etmesi, bölgesel ve global çapta ekonomileri etkilemesi durumunda dolar/TL kurunun daha da üstlere çıkması mümkün.

– Rusya Ukrayna savaşı Türkiye’nin iktisat ile ilgili gayelerini nasıl etkileyecek?

Rusya’nın Ukrayna’yı işgalinin global güç, metal ve ziraî emtia fiyatlarında yol açtığı artış nedeniyle enflasyonu üst çekmesi kaçınılmaz. Öte yandan, Rusya’ya karşı uygulanan yaptırımlar nedeniyle Türkiye’nin turizm, taahhüt hizmetleri, sanayi ve ziraî eser ihracat gelirleri düşecektir. Gelir tarafındaki kaybın toplam 20 milyar doları bulması mümkün.

Fiyatlardaki artışın da güç ve ziraî eser ithalatımızda 15-20 milyar doları bulacak bir artışa neden olması kelam konusu. 2022 başında cari fazla vermesi beklenen Türkiye’nin savaş nedeniyle 30 milyar doların üzerinde gerçekleşecek bir cari açık vermesinden bahsediyoruz. İhracattaki yavaşlama büyümeyi aşağıya çekecektir. Bu durumda, Türkiye’nin 2022’de yüzde 3 büyümeyi sağlaması bile muvaffakiyet olarak addedilebilir

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.

istanbul escort | beylikdüzü escort | istanbul escort bayan | tesettürlü escort | halkalı escort | kayaşehir escort | şirienevler escort |