Perşembe, Mayıs 26Önemli Haberler

Nevruz nedir, neden kutlanır? İşte bahar müjdecisi Nevruz Bayramı’nın tarihçesi

Türk dünyasında Nevruz’un kıymeti, bahar bayramı olmasının yanı sıra Türklerin tekrar tarih sahnesine çıkışını, yeni bir yılın başlamasını söz eder. Nevruz Bayramı; Hun, Göktürk, Uygur, Selçuklu ve Osmanlı devletlerinde klâsik bir bayram olarak kutlanıyordu, bugüne özel çeşitli merasimler ve cümbüşler düzenleniyordu. Türk kültüründe ‘Nevruz Sultanı’, ‘Mart Dokuzu’ üzere isimlerle da bilinen Nevruz, Türkiye’de de çeşitli etkinliklere kutlanıyor.

  • Nevruz Bayramı ritüelleri, birlik beraberliği pekiştiriyor

NEVRUZ NE DEMEK?

Nevruz sözün aslı eski Farsçadan gelir. ‘Yeni’ manasındaki ‘nava’ ve ‘gün ışığı’ manasındaki ‘r?za?h’ birleşerek oluştu. Manası ‘yeni gün’ ya da ‘yeni gün ışığı’dır. Günümüzün Farsçasında da hâlâ tıpkı manada kullanılır.

Bu bayram ‘nevruz’, ‘navruz’, ‘navrız’, ‘novrız’, ‘mevris’, ‘saban toy’, ‘ulusun ulu günü’, ‘cılgayak’ üzere isimlerle de anılır. Nevruz öteki Türk devletleri ve topluluklarında da kutlanılır. Azerbaycan’da ‘Novruz’, Kazakistan’da ‘Nawrız Meyramı, Kırgızistan’da ‘Nooruz’, Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti’nde ‘Mart Dokuzu’, Kırım Türklerinde ‘Navrez’, Batı Trakya Türkleri’nde ‘Mevris isimleri ile anılır. Arnavutluk’ta ise ‘Sultan Nevruz’ olarak isimlendirilir. Farsçada yazılışı ‘Nouruz’dur.

NEVRUZ NE VAKİT, HANGİ GÜN?

Nevruz Bayramı, ilkbaharın birinci günü olan 21 Mart‘ta kutlanır. Bugün ayrıyeten kuzey yarımkürede bahar ekinoksu (gün eşitliği) gerçekleşir. Güneş ekvatora dik açıyla gelir. Gece ve gündüz birbirine eşitlenir. Ayrıyeten hem kuzey hem de güney kutbu birebir anda gün doğumu sınırındadır ve gün ışığı her iki yarımküre ortasında eşit olarak paylaşılır.

Genel olarak 21 Mart günü kutlanan Nevruz, çeşitli ülkelerde 22-23 Mart günlerinde de kutlanabiliyor.

Astrolojik olarak 21 Mart, burçlar sırasında birinci olarak yer alan koç burcunun başlangıç günüdür.

21 Mart günü; Afganistan, Arnavutluk, Hindistan, İran, Kazakistan, Türkmenistan ve Türkiye’nin talebiyle 2010 yılından itibaren Birleşmiş Milletler tarafından resmi olarak ‘Uluslararası Nevruz Günü’ olarak kutlanıyor.

NEVRUZ NERELERDE KUTLANIYOR?

İlkbaharın habercisi Nevruz Bayramı, Orta Asya ile Balkanlar ortasındaki coğrafyada yer alan ülkelerde kutlanıyor. Bilhassa Türk devletlerinde ve çeşitli ülkelerin içinde hayat süren Türk topluluklarında Nevruz gelenekleri yaşatılıyor.

Nevruz’un İslamiyet ile teması olmamasına rağmen İran’da değer atfedilir ve şenlik olarak kutlanır. Çünkü, Nevruz’dan yazılı olarak birinci sefer 2. yüzyılda Pers kaynaklarında bahsedilir.

Kürt kültüründe, Nevruz Bayramı’nın Kürt ve İran mitolojisindeki Demirci Kawa Efsanesi’ne dayandığına inanılır. Anadolu ve Orta Asya Türk halklarında da Göktürklerin Ergenekon’dan çıkışı manasıyla ve baharın gelişi olarak kutlanır.

NEVRUZ BAYRAMI’NDA NE YAPILIR?

Dünyanın en geniş kültürüne sahip Nevruz Bayramı; ‘kötü kelam orucu’, ‘çevre paklığı ve alav alav’, ‘ölü bayramı’, ‘yaşlı ve hastaları ziyaret’, ‘çocuk günü’, ‘gençlik günü’ ve ‘yeddi levin’ olmak üzere 7 kademede icra ediliyor.

Bayramdan 2 hafta evvel, inananlar tarafından makûs kelam orucu tutuluyor. Bu çerçevede makûs kelam konuşmanın günah sayıldığı Nevruz boyunca, herkes geçen yılın külfetlerini, acılarını unutmaya çalışırken, küs olanlar ise barıştırılıyor.

Kimi inanışlarda yeni yılın başladığı o güne günahlarından arınmış girmek isteyenler ateşten atlıyor. Yıkanmak ve sudan atlamak da arınmak için yapılan adetler ortasında bulunuyor. Ateş ve sudan atlamak tüm nevruz kutlamalarındaki ortak ögelerden biri olarak dikkati çekiyor.

Bugüne özel kurulan ve 7 çeşit yemeğin bulunduğu ‘Nevruz Sofrası’na toplu halde oturuluyor. Yılın bolluk ve rahmetle geçmesi için kurulan güçlü sofrada, herkes her yemekten yiyerek, yılın o rahatlıkta geçmesini diliyor.

Prof. Dr. Alimcan İnayet, ritüelleri şu formda özetliyor: “Mezarlıklar ziyaret edilir, ateşler yakılıp üzerinden atlanır, yumurtalar boyanıp tokuşturulur, semeni hazırlanır, nevruz sofrası kurulur, ‘köje’, ‘köjö’, ‘köcö’ olarak bilinen özel çorbalar hazırlanır, kökpar oyunu oynanır, güreş ve at yarışı düzenlenir, destan, kıssa ve öyküler anlatılır, nevruznameler söylenir.”

NEVRUZ RİTÜELLERİ

Nevruz’un kökenlerinin dayandığı Zoroastrianizm’de ateşe yüklenen mana bir epey fazla. Bugün de üzerinden atlanırken ateşin simgelediği ileri görüşlülük, yeterlilik ve arınmanın kendilerine geçmesi isteniyor. Bir öbür inanışa nazaran de Zoroastrianlar her yıl yaktıkları büyük ateşle berbatlığın temsilcisi Ahriman’ı (Angra Mainyu) kovarlardı. Günümüzde de ateş yakılarak kötülüklerin uzaklaşması ümit ediliyor.

Nevruz’un yeni yıl başlangıcı olarak da görüldüğü İran’da farklı bir yeri bulunuyor. Nevruz akşamında tüm ailenin toplandığı masada her biri başka manalar taşıyan ve S harfiyle başlayan 7 besin unsurunin bulunması ise kaide. Masadaki buğday ekini, aromalı bitkiler, kuruyemişler ve sirke üzere materyallerin hepsinin yeni yıla dair sıhhat, zenginlik, memnunluk üzere dilekler taşıyan başka bir manası bulunuyor. Örneğin, Farsçada sarımsak manasına gelen ‘sir’ hastalıktan ve kötülüklerden korunmayı temsil ederken sirke (serkeh) uzun ömür ve sabrı temsil ediyor.

Yiyeceklerin yanı sıra masaya şahısların kendi dileklerine nazaran farklı nesneler de konulabiliyor. Eğitim ve aydınlanma için şiir kitapları ya da Kur’an- Kerim koyma da epeyce yaygın bir adet.

EN HOŞ NEVRUZ BİLDİRİLERİ VE KELAMLARI

* Nevruz kış uykusuna yatan tabiatın uyanışı, tabiatın dirilişi ve baharın müjdeleyicisidir. Nevruz Bayramınız kutlu olsun.

* Tabiatın meyyit dokusu nevruzla birlikte can bulur. Baharın müjdeleyicisi olan Nevruz Bayramınız kutlu olsun.

* Baharla birlikte tabiatta yaşanan hareketlilik, ortaya çıkan renk şöleni, bir bütünü oluşturan farklılıkların gözler önüne serdiği görüntü, tabiatla insan bütünleşmesini, çeşitliliklerin toplumsal hayata kattığı zenginliği de temsil etmektedir. Nevruz Bayramınız Kutlu olsun.

* Dikenden gül bitiren, Kışı da Bahara döndürür. Selviyi hür bir halde yücelten, açısı de sevinç haline sokabilir. Nevruz Bayramınız kutlu olsun.

* Virüsle çabada birçok ülke bolluğun, rahmetin ehemmiyetini anladı. Nevruz vakti tüm dünyanın bolluk içinde yaşamasını, herkesin baharı görmesini temenni ederim. Nevruz Bayramı kutlu olsun.

* Yeşilin bin bir tonunun görüldüğü tabiatta baharın gelişi Nevruz ile karşılanacak. Nevruz’un 2021 yılında da tüm dünyada rahmeti getirmesi dileğiyle…

* Baharın getirdiği rahmet tüm dünyada daim olsun ve hiçbir ülke yoklukla uğraş etmek zorunda kalmasın…. Keyifli Nevruzlar…

* Hem yine doğuşu, tomurcuklanmayı, çiçeklenmeyi; hem de barış için, kardeşlik için, dostluk için, yeni hoş başlangıçlar için gereksinimimiz olan ateşi temsil eden Nevruz Bayramımız hepimize kutlu olsun…

* Avrasya’nın, Türk Dünyasının ve bütün insanlığın bu hoş bayramı Nevruz, kardeşliği, dostluğu güçlendirsin… Nevruz, yüzyıllardır olduğu üzere, binyıllarca da çatışmanın değil, kardeşliğin ismi olarak anılsın… Ortak kültür ocağımızın odu hiç sönmesin, coşkumuz hiç eksik olmasın…

* Ateşimizin kıvılcımları, güllerimizin narin ve renkli yaprakları geleceğe umutlar taşısın…

* Baharla birlikte tabiatta yaşanan hareketlilik, ortaya çıkan renk şöleni, bir bütünü oluşturan farklılıkların gözler önüne serdiği görünüm, tabiatla insan bütünleşmesini, çeşitliliklerin toplumsal hayata kattığı zenginliği de temsil etmektedir. Nevruz Bayramınız Kutlu olsun.

* Nevruz, içerdiği güçlü manalarla, yeni bir uyanışa, barışa, dostluğa, birlik ve beraberliğe yapılan bir davettir. Nevruz Bayramınız Kutlu olsun.

* Nevruz, huzur içinde, kardeşçe ve şenliklerle kutlanması gereken, tüm insanlık için sevgi, barış ve kardeşlik üzere pahaların ehemmiyetini hatırlatan bir bayramdır. Nevruz Bayramınız Kutlu olsun.

* Baharın gelişini simgeleyen, tabiatın uyanışını gösteren ve sıcaklığın toprakla buluşmaya başladığına işaret eden Nevruz Bayramınız kutlu olsun..

* Rahmetin, beklentilerin, huzurun ve mutluluğun başlangıcı olan Nevruz Bayramınız kutlu olsun.

EN MANALI NEVRUZ ŞİİRLERİ

ANADOLU’DA BAHAR

İlkbahar geldi Anadolu’nun,

Her tarafı yeşil artık.

Ağaçlar çiçek açar, kuşlar ötüşür,

Her yanı cıvıl cıvıl duy artık. Arılar düğün yapar şu mevsimde,

Anadolu’nun renk renk

Gül bahçesinde,

Bülbüllerin sevincini gör artık.

Cıvıl cıvıl sessiz duran yuvalar,

Kelebekler birbirini kovalar,

Halı üzere nakışlandı ovalar, Bölük bölük, sarı yeşil, mor artık.

Gök gürülder yağmur yağar,

Her taraf mis üzere toprak kokar.

Anadolu’da bu türlü yaşanır bahar.

-Özlem Uluer

NEVRUZ’DA

Gülmek, dans etmek isterse canım,

Bir garip coşkuyla kaynarsa kanım,

Ağır başlı olamam zira Nevruz’dur o gün,

Bende memnun olurum bahar gününde.

Dünyayı değiştirmek elimde olsa,

Beşerler birlikte huzuru bulsa,

Silahlar sussa, savaş bir dursa,

Bende keyifli olurum Nevruz gününde.

Meseleleri tümden unutsam,

Savaştan kaçıp, barışı kursam,

Vakit daima dursa Nevruz’da,

Bende memnun olurum bahar gününde.

İnsanlık üstünde isyan silinse,

Uygarlık düşmanlığı bir yere serse,

Çiçekler, ekinler kanı görmese,

Bende memnun olurum Nevruz gününde.

-Nazım Aksoy

BAHARIN SEVİNCİ

Yeni baharda canlanır yer,

Kırlar daima yeşiller giyer.

Döner geline her ağaç,

Süslü bir etektir yamaç.

Çiçeklerle donanmış,

Halı üzere çayırlar.

Üstünde ipek tüylü,

Kuzular oynaşırlar.

Kuşlar cıvıldaşırken,

Coşkun akar dereler.

Derelerin sesini

Dağlar uzaktan dinler.

Kuş sesleri yayılır,

Ovalara, dağlara.

Menekşeler yayılır,

Bahçelere, bağlara.

Tatlı renkler, kokular,

Bağa, kıra can verir.

Her yerde bin bir tat var;

Her yer cennet üzeredir.

Uzamaya başladı günler gerçekten,

Güneş’in batmak istemediği belirli.

Eteğini havalandırarak esen

Kış uzunluğu düşündüğüm bahar yeli.

-Kader Taşova

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.

istanbul escort | beylikdüzü escort | istanbul escort bayan | tesettürlü escort | halkalı escort | kayaşehir escort | şirienevler escort |