Pazartesi, Kasım 29Önemli Haberler

Covid-19 İçin Umut Verici Gelişme: Grip Üzere Mevsimsel Hastalık Olabilir!

Neredeyse iki yıl boyunca aldığımız makus haberlerin akabinde nihayet potansiyel bir umut ufukta görüldü: COVID-19 mevsimsel bir hastalık olabilir.

Yeni koronavirüs 2019’un sonlarında birinci defa ortaya çıktığından beri, bilim insanları ve karar vericiler, mevsimsel olup olmadığını – grip üzere kış aylarında bulaşmanın artması – yahut yıl boyunca eşit derecede bulaşıcı olup olmadığını tartışıyor. Geçtiğimiz hafta Nature Computational Science mecmuasında yayınlanan bir makale, COVID-19’un aslında mevsimsel bir düşük sıcaklık enfeksiyonu olduğuna dair güçlü deliller sunuyor ve bunun virüsle yaşamayı nasıl öğrenebileceğimiz konusunda değerli tesirleri var.

ISGlobal İklim ve Sıhhat programı yöneticisi ve araştırmanın koordinatörü Xavier Rodó, hususla ilgili yaptığı açıklamasında “Bulgularımız COVID-19’un influenzaya ve sirkülasyondaki daha düzgün huylu koronavirüslere benzeri gerçek bir mevsimsel düşük sıcaklık enfeksiyonu olduğu görüşünü destekliyor. Aerosoller daha uzun müddet asılı kalabildiğinden, gelişmiş iç yer havalandırması yoluyla ‘hava hijyenine’ vurgu yapılmasını gerekli kılıyor” dedi

Makalede açıklandığı üzere düşük nemli şartlar aerosol damlacıklarının havada yavaşça buharlaşarak boyutlarının küçülmesine neden oluyor. Bu durum, nefesimizdeki su damlacıklarının burnumuzdaki bağışıklık savunmasını geçecek kadar küçük olabilmelerini sağlayarak potansiyel olarak COVID-19 da dahil olmak üzere hastalıkları daha bulaşıcı hale getirebilir. Bu nedenle araştırmacılar, kamu siyaseti ve tıbbi müdahalelerde muhtemel meteorolojik durumların yanı sıra âlâ havalandırmaya daha fazla değer verilmesi gerektiğini söylüyorlar.

Ayrıyeten bu araştırma, COVID-19’un muhtemelen mevsimsel olduğu sonucuna varan birinci çalışma da değil. GeoHealth mecmuasında Mayıs ayında yayınlanan bir çalışma, beş ülkedeki çevresel şartlar ile COVID-19 bulaşma oranları ortasındaki ilişkiyi inceleyerek virüsün gribe emsal bir mevsimsel model izlediği sonucuna varmıştı. Bu haftaki çalışma, bunu çok daha büyük bir ölçekte doğruluyor: Grup, siyaset müdahaleleri uygulanmadan evvel, akabinde birinci, ikinci ve üçüncü dalgalar boyunca, beş kıtada 160’tan fazla ülkede COVID-19’un yayılmasını inceledi.

Takım, halk sıhhati siyasetlerinin girişi olmadan, COVID-19’un bulaşma suratı ile dünya genelindeki sıcaklık ve nem düzeyleri ortasında negatif bir alaka buldu. Başka bir deyişle, sıcaklık yahut nem ne kadar düşükse, bulaşma oranı o kadar yüksek oluyor. Fakat salgın ilerledikçe, model devam etti. Sıcaklıklar ve nem düzeyleri arttıkça birinci dalga sona erdi ve akabinde sonbahara girerken ikinci dalga geldi. Bu model dünya çapında, ülke seviyesinde, bölgesel ve hatta kent seviyesinde, sırf bir istisna dışında geçerliydi: 2020 yazı.

Baş müellif Alejandro Fontal, 2020 yazı için “[Bu] gençlerin toplu toplantıları, turizm ve klima üzere çeşitli faktörlerle açıklanabilir” diyor. Araştırmada da açıkladığı üzere, klima kimi soruların karşılığı olabilir: “Kuzey Yarımküre’nin varlıklı ülkelerinde, [sıcak] aylarda soğutulan iç yer mikro iklimi, soğutulmuş havanın mekanik olarak tekrar havalandırıldığı Amerika Birleşik Devletleri ve Avrupa’daki et sürece tesislerinde gözlemlenen birçok salgında olduğu üzere iletimi barındırabilir.

Takım, sonuçların ikna edici olduğuna inansa da, çalışmanın birkaç sınırlaması olduğunu belirtiyor. Birincisi, COVID-19 yeni bir virüs ve bu nedenle epidemiyolojik kayıtlar biraz hudutlu. Ayrıyeten, sonuçlarının bir nedensellik değil, bir korelasyon gösterdiğine dikkat çekiyorlar, bu nedenle virüs dalgalarının sıcaklık ve nem ile ilişkili olması olası olsa da, şimdiye kadar bilinmeyen bir faktörün aktif olma ihtimali göz gerisi edilemez.

Tekrar de grup, çalışmalarının, ileriye dönük sıhhat siyasetleri ve tedavilerini bilgilendirmeye yardımcı olabileceğini ve “COVID-19 için daha küratörlü ve özel iklim hizmetleri ve erken ikaz sistemlerine” müsaade vereceğini umuyor. Sokağa çıkma yasağı üzere tedbirlerin hastalık üzerindeki iklim tesirlerini sınırlama açısından değerlendirilebileceğini söylüyorlar ve en değerlisi, takım, hastalık “endemik hale gelse bile formüllerinin devam edeceğini ve bu nedenle aşı için yıllık zamanlamayı tanımladığını” söylüyor.

Rodó, “COVID-19’un gerçek bir mevsimsel hastalık olup olmadığı sorusu, tesirli müdahale tedbirlerinin belirlenmesine yönelik tesirleri ile giderek daha merkezi hale geliyor” diyor ve kelamlarını şöyle tamamlıyor: “Toplamda, bulgularımız COVID-19’un influenzaya ve daha yeterli huylu dolanımdaki koronavirüslere misal gerçek bir mevsimsel düşük sıcaklık enfeksiyonu olduğu görüşünü desteklemektedir.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir