Salı, Ocak 25Önemli Haberler

COP 26 İklim Zirvesi’nde varılan mutabakat neler öngörüyor?

Getty ImagesCOP26 Lideri Alok Sharma (solda)

İskoçya’nın Glasgow kentinde gerçekleştirilen COP26 İklim Doruğu’nda ülkeler, iklim değişikliğine karşı alınacak bir dizi tedbiri içeren bir muahedeyi imzaladı.

Muahedede, kömürün evreli olarak azaltılması taahhüdü, emisyon azaltma planlarının sistemli olarak gözden geçirilmesi ve gelişmekte olan ülkelere daha fazla finansal dayanak üzere kıymetli kararlar var.

Glasgow İklim Mutabakatı ile birlikte “aşamalı olarak kömür kullanımının azaltılması” da planlanıyor. Bu tarafıyla mutabakat, kömür kullanımını azaltmayı hedefleyen tarihteki birinci muahede.

Lakin muahedenin daha evvelki taslak metinlerinde kömürün “aşamalı olarak sonlandırılması” taahhüdü, son dakika Hindistan’ın itirazlarıyla karşılaştı.

Hindistan İklim Bakanı Bhupender Yadav, “Kalkınma ve yoksullukla uğraşan gelişmekte olan ülkelerden, kömür ve fosil yakıt sübvansiyonlarını evreli olarak sonlandırma vaatleri vermesi nasıl beklenebilir?” dedi.

Birtakım ülkeler hayal kırıklıklarını söz ederken kelam konusu söz “aşamalı olarak azaltmak” halinde değiştirildi. Tepeye başkanlık eden Alok Sharma olayların bu türlü gelişmesi nedeniyle “çok üzgün” olduğunu söyledi.

Lakin Sharma, muahedeyi bir bütün olarak müdafaanın da hayati olduğunu tabir etti.


Mutabakatnın öne çıkan muvaffakiyetleri:

  • 1,5C gayesini ulaşılabilir kılmak ismine gelecek yıl emisyon azaltma planları için yine bir ortaya gelinecek
  • Birinci sefer milletlerarası bir muahedede kömür kullanımını sınırlama taahhüdü verildi
  • Gelişmekte olan ülkeler için mali yardımlar artacak

‘Hala iklim felaketinin kapısını çalıyoruz’

İsviçre Etraf Bakanı Simonetta Sommaruga, kömürle ilgili tabirin değiştirilmesine ait, “Kömür ve fosil yakıt sübvansiyonları konusunda anlaştığımız lisanın şeffaf olmayan bir süreç sonucunda daha da yumuşatılmasından ötürü derin hayal kırıklığımızı tabir etmek isteriz” diye konuştu.

Sommaruga bu durumun dünyayı 1.5C maksadına daha fazla yaklaştırmayacağını belirterek, “Bu, amaca ulaşmayı zorlaştıracak” dedi.

Muahedenin bir kesimi olarak ülkeler, global sıcaklık artışının 1.5C ile sınırılandırılması maksadına ulaşılabilmek ismine gelecek yıl bir ortaya gelme kelamı verdi. Ülkeler bu toplantıda karbon salımını azaltmak için planlarını masaya koyacak. Uygulanması durumunda mevcut taahhütler, global ısınmayı sadece 2,4C ile sınırlamakta.

Bilim insanları ise global sıcaklıkların 1,5C’den fazla artmasıyla, milyonlarca insanın önemli olarak bu durumdan etkileneceği konusunda ikazlarda bulunuyor.

Kömürle ilgili tabirlerin yumuşamış olmasına karşı, sonlandırma tabirlerinin birinci defa bir muahedede açıkça bahsedildiğini vurgulayan birtakım gözlemciler, muahedeyi hala bir zafer olarak görüyor.

Kömür, karbondioksit emisyonlarının yaklaşık yüzde 40’ını oluşturuyor. Bu sebepten de 1,5C maksadının de merkezinde bulunuyor. 2015 yılında Paris’teki dorukta kabul edilen kelam konusu amaca ulaşmak için, global emisyonların 2030 yılına kadar yüzde 45 ve 2050’ye kadar da neredeyse sıfıra düşürülmesi gerekiyor.

BM Genel Sekreteri Antonio Guterres, gezegenin mukadderatının hala pamuk ipliğine bağlı olduğunu vurguladı ve “Hala iklim felaketinin kapısını çalıyoruz” dedi.

Süratlice adım atılması gerektiğini belirten Guterres, “Yoksa net sıfıra ulaşma talihimiz sıfır olacak” diye konuştu.

‘Yalnızca kömürden bahsedilmesi hayal kırıklığı yarattı’

Öte yandan ActionAid yardım kuruluşunun siyaset yöneticisi Lars Koch, mutabakatta sırf kömürden kelam edilmesinin hayal kırıklığı yarattığını söyledi.

Koch, “Bu, yüzyıldır çevreyi kirleten varlıklı ülkelere akaryakıt ve gaz üretmeleri için bir geçi kartı sunuyor.”

Memleketler arası etraf örgütleri ağı olan Friends of the Earth International’dan Sara Shaw da muahedeyi “skandal” olarak kıymetlendirdi ve “Anlaşmada sağlanacak bir şey yoksa, yalnızca 1.5 derece sözünü söylemek anlamsızdır. COP26, güney ülkelerine ihanet olarak hatırlanacak” dedi.

Kim, ne dedi?

Alok Sharma, COP26 Lideri:

“Bence bugün 1,5C gayesini ulaşılabilir tuttuğumuzu söyleyebiliriz. Fakat sözlerimizi yerine getirirsek hayatta kalabileceğiz. Burada, Glasgow’da bir tarih yazıldı. Artık ise bir sonraki kısmın, burada birlikte verdiğimiz taahhütlerin muvaffakiyetini göstermesini sağlamamız gerekiyor.”

Antonio Guterres, BM Genel Sekreteri:

“Onaylanan metinler birer uzlaşmadır. Günümüz dünyasındaki çıkarları, şartları, tezatlıkları ve siyasi iradeleri yansıtırlar. Değerli adımlar atılıyor lakin ne yazık ki kolektif siyasi irade birtakım derin çelişkileri aşmaya yetmedi.”

Boris Johnson, İngiltere Başbakanı:

“Anlaşma ileriye gerçek atılmış büyük bir. Birinci sefer kömür kullanımını azaltacak memleketler arası bir muahedeye ve global ısınmayı 1.5C ile sınırlamak için bir yol haritasına sahibiz. İleride COP26’ya sonun başlangıcı olarak dönüp bakacağımızı umut ediyorum. Bu gayeyle da çalışmaya devam edeceğim.”

Tina Stege, Marshall Adaları İklim Elçisi:

“Bu harika bir mutabakat değil. Kömür sözlerindeki değişimi bir darbe. Fakat bu yeniden de gerçek bir ilerleme. Muahedenin ögeleri ülkem için hayata tutunacak bir kısım. Bu muahedenin kapsadığı değerli kazanımları göz gerisi etmemeliyiz. “

Camila Isabel Zepeda Lizama, Meksika Dışişleri Bakanlığı Global Sıkıntılar Genel Yöneticisi:

“Şeffaf ve kapsayıcı olmayan bir süreçte kenara itildiğimize inanıyoruz. Hepimizin devam eden tasaları var fakat metni tekrar açamayacağımız söylendi. (…) Örneğin Meksika, insan hakları lisanının güçlendirilmesi gerektiğine inanıyor. Bu tıp taleplerin duyulmaması için büyük bir hayal kırıklığına uğradık. Başkaları ise hala taahhütlerinin yumuşatılmasını isteyebilir.”

Jennifer Morgan, Greenpeace Yöneticisi:

“Bir kelimeyi değiştirdiler ancak COP’un, kömür çağının bittiği iletisini değiştiremezler. Şu anda hala kömür yakanlar da dahil olmak üzere pak, yenilenebilir güce geçiş, tüm ülkelerin çıkarına.”

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir